Samen ademen als gedeelde taal met Christian Bakalov

Samen ademen als gedeelde taal

“Ik kan niet wachten om eraan te beginnen, maar tegelijkertijd ben ik ook echt aan het stressen.” Wanneer Christian Bakalov over The Breathing Choir Venture Club vertelt, moet het eigenlijke creatieproces nog beginnen. Op 10 en 11 oktober zal het werk tijdens AMOK te zien zijn op de site van Psychiatrisch Ziekenhuis Onze-Lieve-Vrouw, maar hoe het er precies zal uitzien, weet zelfs Bakalov nog niet.

Dat vindt hij net interessant. “Ik hou van uitdagingen. Als de weg te perfect is, heb ik volgens mij meer kans om iets saais te maken.” In plaats van naar een vooraf bepaald resultaat toe te werken, wil hij ontdekken wat er ontstaat uit de ontmoeting tussen ademhaling, deelnemers en een bijzondere plek.

Wanneer je echt verbinding maakt met je ademhaling, ontdek je bijna een andere wereld.

Die ademhaling houdt Bakalov al meer dan tien jaar bezig. Zijn fascinatie begon vanuit een persoonlijke zoektocht, toen hij zelf ademhalingssessies begon te volgen. Daar ontdekte hij al snel dat iets heel individueels tegelijk een collectieve ervaring kan worden. “Iedereen komt met zijn eigen problemen en verwachtingen, maar uiteindelijk voelen we ons allemaal op een bepaalde manier verbonden.” Dat deed hem denken aan zijn achtergrond als danser. Bakalov begon zijn carrière als professioneel danser en werkte onder meer met Ivo Dimchev, Jan Fabre en Miet Warlop. Dans beschouwt hij als een universele taal die zonder woorden verbinding kan creëren.

Wanneer mensen bewust met hun ademhaling bezig zijn, ervaart Bakalov een andere manier van samenzijn. “Wanneer je echt verbinding maakt met je eigen ademhaling, is het bijna alsof je een ander universum, een andere wereld of een andere laag ontdekt.” Vooral wanneer dat in groep gebeurt, fascineert hem het gevoel dat individuele verschillen tijdelijk minder belangrijk worden. “Ik heb dat echt in mijn lichaam gevoeld.” Sindsdien probeert hij als maker een ingang te vinden waarmee ook anderen die ervaring kunnen ontdekken. “Ik zoek eigenlijk naar een deur die mensen toegang kan geven tot die wereld.”

Ik zoek naar een deur die mensen toegang kan geven tot die wereld.

Een eerste stap zette hij al in een eerdere voorstelling. Daar liet hij vijf professionele dansers 45 minuten lang samen ademen in volledige duisternis. Het publiek kon hen met nachtkijkers observeren, maar kon die ook afzetten en alleen luisteren. “Het werd een klein koor. Er waren er maar vijf, maar het was heel intens.” Op het einde verdwenen de nachtkijkers en dansten performers en publiek samen in het donker. Met The Breathing Choir Venture Club wil Bakalov verder gaan. “Nu wil ik dat we allemaal samen ademen.” Niet alleen kijken naar wat anderen lichamelijk ervaren dus, maar er zelf deel van worden.

Nu wil ik dat we allemaal samen ademen.

Daarom kiest hij ditmaal bewust voor een combinatie van professionele en niet-professionele deelnemers. Vooral die laatste groep interesseert hem. “Het zijn mensen die willen zien hoe het van binnenuit werkt. Ze zijn op zoek naar iets.” Hun aanwezigheid verandert ook de machtsverhouding in zijn creatieproces. Met professionele performers blijft hij uiteindelijk degene die hen inhuurt. Bij vrijwilligers ligt dat anders. “Met amateurs staan we veel meer op hetzelfde niveau.” Bakalov noemt het een “democratisering van de relatie”. Technische perfectie is daarbij niet het doel. “Ze zijn niet op zoek om de beste performer te worden. Ze zoeken naar een andere relatie met mij, met de andere mensen en met de situatie.”

Ook de locatie is veel meer dan een achtergrond. Aanvankelijk zou Bakalov tijdens AMOK een ander werk tonen, tot hij het psychiatrisch ziekenhuis bezocht. “Ik werd verliefd op die plek. Ik dacht meteen: ik kan hier niet gewoon een ander werk presenteren.” De voormalige kloostersite, de kerk en vooral de lange gangen brachten hem op andere ideeën. “Ik wil deze plek een andere ziel, een andere lezing geven.” Ook mensen die er dagelijks komen, wil hij hun vertrouwde omgeving even anders laten ervaren. Zo groeide het idee om speciaal voor AMOK een nieuw werk te maken.

De link met zorg ontstaat daarbij bijna vanzelf. Ademhaling, aanraking, aandacht voor het lichaam en menselijke verbinding zitten al langer in Bakalovs praktijk. Hoewel hij als maker ook al langer met Brugge verbonden is, onder meer via Dans in Brugge, staat The Breathing Choir Venture Club daar bewust los van. Het is een volledig nieuw werk dat specifiek vanuit AMOK, de psychiatrische site en de mensen die er samenkomen ontstaat. Binnen die context wil hij vooral een toegankelijke ruimte maken waarin mensen via ademhaling en beweging met zichzelf en anderen in contact kunnen komen.

Wat dat allemaal exact oplevert, wil Bakalov vooraf niet dichttimmeren. De repetities, de deelnemers en het gebouw zullen het werk mee bepalen. Hij weet vooral waarnaar hij zoekt. “Ik hoop dat mensen toegang krijgen tot iets waarvan ze niet eens wisten dat het mogelijk was om te ervaren.” Een mooi spektakel alleen interesseert hem minder. “Ik hoop echt dat er een soort transformatie plaatsvindt.” Hoe die eruitziet, weet hij nog niet. The Breathing Choir Venture Club zal onderweg ergens onstaan.