Ella-My Blomdahl maakt ruimte voor het onbekende
Wat nog kan veranderen
Voor Ella-My Blomdahl begint een voorstelling niet noodzakelijk bij een duidelijk onderwerp. De Zweedse choreografe verhuisde zes jaar geleden van Stockholm naar Antwerpen om dans te studeren aan het Koninklijk Conservatorium. Intussen begint ze er aan een doctoraat en groeide ook haar eigen praktijk verder.
Bij Sentient Flesh stapelden verschillende interesses zich op tot ze samen een werk begonnen te vormen. “Ik maak geen werk over iets. Ik maak werk om over iets na te denken.” Mystiek, posthumanisme en verlangen lopen door elkaar, zonder dat Blomdahl daar één sluitende betekenis aan wil geven.
“Ik denk, en ik hoop dat we samen kunnen nadenken of iets kunnen ervaren.”
Voor haar ontstaat zo’n werk dan ook niet vanuit één helder beginpunt. Sentient Flesh groeide uit een netwerk van fysieke experimenten, lezen, theorie en culturele referenties die elkaar onderweg begonnen te beïnvloeden. “Het is een verzameling van kleine dingen die je oppikt en die plots het gevoel geven dat ze samen willen bestaan.” De ene stap komt daarbij niet noodzakelijk voor de andere. Denken kan beweging voortbrengen, maar een fysieke ontdekking kan evengoed opnieuw naar een tekst of ander idee leiden. Haar Zweedse achtergrond speelt breder in haar artistieke interesses mee, onder meer via kunstenaars en schrijvers die haar inspireren en haar aandacht voor sfeer en overgang.
Een rode draad daarin is de vraag hoe vast een mens eigenlijk is. Identiteit beschouwt Blomdahl niet als iets stabiels, maar als iets dat voortdurend verschuift.
“Mens zijn heeft veel te maken met een identiteit hebben, maar dat is veranderlijk.”
Ook in haar bredere artistieke onderzoek vertrekt ze vanuit dat idee. Daar onderzoekt ze hoe ecologische veranderingen, andere levensvormen en onze omgeving mee bepalen wat een menselijk bestaan kan zijn. Het lichaam ziet ze daarom niet als een afgesloten vorm, maar als iets dat voortdurend gevormd wordt door de wereld waarin het zich bevindt. “Er is geen vaste grens voor wat het is of wat het kan doen.” In Sentient Flesh krijgt die gedachte een concrete vorm wanneer vaste ideeën over mens-zijn beginnen te verschuiven.
Een andere ingang daarvoor vond Blomdahl in de christelijke mystiek. In die traditie botst ze op een interessante spanning: het lichaam werd vaak als ondergeschikt aan de ziel gezien, terwijl middeleeuwse mystici net via dat lichaam een spirituele ervaring beschreven. Ze gebruikt onder meer de eucharistie en het beeld van een goddelijke aanwezigheid die iemand binnentreedt. Toch beschouwt ze Sentient Flesh niet als een religieus werk, tenzij religie ruimer wordt opgevat als het mysterieuze gegeven dat we leven en de wereld kunnen ervaren via een voelend lichaam. De religieuze beelden vormen zo geen geloofsverklaring, maar een manier om na te denken over aanwezigheid, verlangen en iets wat het individuele bestaan overstijgt.
Al dat denkwerk moet uiteindelijk wel beweging worden. Daar verschijnt de vlieg als voorbeeld voor iets niet-menselijks.
“Ik denk dan na over hoe het zou zijn om een vlieg te zijn in een menselijk lichaam.”
Blomdahl probeert niet simpelweg dat na te bootsen, maar onderzoekt wat zo’n perspectief met haar manier van bewegen kan doen. Ze denkt bijvoorbeeld na over hoe een vlieg een ruimte ervaart waarin richting en zwaartekracht anders lijken te werken. Tegelijk behandelt ze haar eigen fysieke vorm bijna als materiaal. “Ik heb deze ledematen, dit vlees en deze gewaarwordingen, en ik probeer die op verschillende manieren te buigen en te strekken.” Daarbij botst ze op haar eigen grenzen en precies in die spanning ontstaat de bewegingstaal.
Ook de muziek bepaalt sterk hoe die wereld aanvoelt. Voor Sentient Flesh werkt Blomdahl opnieuw samen met componiste Dimitra Sofroniou. Haar compositie bouwt langzaam op en maakt de scène voor Blomdahl als performer groter. “Voor mij opent de muziek de ruimte.” Ook Tarkovski diende als inspiratie voor de sfeer. Duisternis, klank en leegte moeten ervoor zorgen dat de omgeving niet volledig afgebakend voelt. Grote decorstukken zijn er nauwelijks. Licht, kostuum en enkele kleine symbolische elementen volstaan om een ruimte te creëren waarin haar bewegingen kunnen verschuiven.
Precies daarom kan ook de plek waar Sentient Flesh wordt opgevoerd veel veranderen. In Brugge staat Blomdahl in de Ryelandtzaal, waarvan de religieuze geschiedenis onvermijdelijk een extra laag toevoegt. Sommige symbolen uit de solo passen bijna vanzelf in die omgeving, al ziet ze daar ook een risico in.
“Ik hoop dat het niet te rood op rood wordt, alsof het over religie gaat omdat het in een religieuze ruimte staat.”
De traditionele context van de zaal komt tegenover een werk te staan andere ideeën over mens-zijn en onze plaats in de wereld onderzoekt.
Wat een bezoeker daar uiteindelijk in ziet, laat Blomdahl bewust open. “Ik wil niet sturen hoe mensen ernaar kijken.” Ze verwacht niet dat iemand alle theorieën achter Sentient Flesh kent of begrijpt. De voorstelling hoeft voor haar evenmin een sluitend antwoord ook geven. “Ik hoop dat zij misschien andere dingen in het werk begrijpen dan ik zelf doe.” Uiteindelijk keert de solo terug naar een van de vragen die onder al die verschillende invloeden blijft liggen: hoe iets zo eindig als ons eigen bestaan toch een opening kan bieden naar iets wat groter, onbekender en misschien zelfs oneindig aanvoelt.
Je kan Sentient Flesh ontdekken tijdens Night of Bits op vrijdag 20 november in de Ryelandtzaal. Die avond is in double bill met DUST van Urté Groblyté & Judith Dhondt. Opgelet: allerlaatste tickets!
Interview: Noha Khaldi
Foto's: Valentijn Lievens
