Paula Sanchez: concert met cello en cellofaan
Een cello die weigert zich te gedragen
Wie aan een cello denkt, ziet al snel een muzikant in concertkledij, een houten instrument tussen de knieën en een partituur op een lessenaar. Paula Sanchez heeft weinig met dat beeld. De celliste en performancekunstenaar gebruikt haar instrument niet als een vast gegeven, maar als vertrekpunt. Wat een cello kan zijn, staat telkens opnieuw ter discussie.
Tijdens AMOK brengt Sanchez een performance waarin geluid, beweging, elektronica en alledaagse materialen samenvloeien. Niet om te choqueren, wel om een andere manier van luisteren mogelijk te maken.
Sanchez omschrijft zichzelf als iemand die voortdurend onderweg is. Oorspronkelijk afkomstig uit Argentinië en vandaag actief vanuit Genève, beweegt ze zich tussen verschillende disciplines zonder zich aan één ervan vast te klampen. “De cello blijft het belangrijkste instrument, maar ik gebruik ook objecten, elektronica en mijn stem. Samen vorm ik zo een klankwereld waarin instinct even belangrijk is als techniek.”
Die zoektocht begon niet met een plan om de klassieke muziek achter zich te laten. Ze groeide eerder uit een gevoel dat de traditionele grenzen van het instrument haar begonnen te benauwen. De vraag was niet hoe een cello hoort te klinken, maar welke geluiden er nog in verborgen zaten.
“Voor mijn voorstelling in Brugge vertrek ik vanuit een misschien wat onverwacht materiaal: cellofaan."
Wat aanvankelijk een experiment was, groeide uit tot een essentieel onderdeel van de performance. "Het plastic verandert niet alleen de klank van het instrument, maar ook het beeld. Door daar elektronica aan toe te voegen ontstaat een spel tussen twee werelden: de warme, organische resonantie van het hout tegenover de scherpe, kunstmatige eigenschappen van plastic.”
Het resultaat is geen concert in de klassieke betekenis van het woord. Er is geen verhaal dat stap voor stap wordt verteld en ook geen vaste interpretatie die het publiek meekrijgt. Sanchez wil vooral een zintuiglijke ervaring delen. Ze hoopt dat bezoekers zich laten meeslepen door wat ze horen, zonder voortdurend te zoeken naar verklaringen.
Die openheid sluit nauw aan bij het thema van AMOK, het festival dat dit jaar focust op zorg, mentale gezondheid en menselijke verbondenheid. Voor Sanchez draait haar werk al langer rond kwetsbaarheid en aanraking. “Niet alleen tussen mensen, maar ook tussen materialen. Ik onderzoek hoe fragiele objecten kracht kunnen ontwikkelen en hoe geluid emoties kan oproepen die zich moeilijk in woorden laten vatten.”
Volgens haar ligt precies daar de waarde van kunst. Niet in het geven van antwoorden, maar in het aanscherpen van onze gevoeligheid. “Een performance hoeft de werkelijkheid niet uit te leggen. Ze kan wel ruimte creëren om die werkelijkheid anders te ervaren.” Festivals die zorg en verbinding centraal plaatsen, ziet ze daarom als noodzakelijke plekken waar mensen even kunnen stilstaan bij de wereld waarin ze leven.
Opvallend is hoe consequent Sanchez verwachtingen probeert los te laten. Dat geldt niet alleen voor haar publiek, maar ook voor zichzelf. “Mijn werk wordt vooral gedreven door een gevoel van onrust. Door het verlangen om los te breken van ideeën over hoe muziek hoort te klinken of hoe een cellist zich hoort te gedragen."
"Ik doe geen poging om grenzen op te zoeken om het experiment zelf, maar net om die grenzen te bevrijden.”
Dat proces van voortdurend herbeginnen is ook het advies dat ze meegeeft aan jonge kunstenaars. “Wie een eigen artistieke stem wil ontwikkelen, moet niet op zoek gaan naar een formule. Integendeel. Maak een lijst van alles wat je denkt nodig te hebben, scheur die in stukjes en begin opnieuw. En daarna nog eens. En nog eens.”
Het typeert haar manier van werken. Geen rechte lijn richting een eindpunt, maar een voortdurende beweging waarin niets volledig vastligt. Misschien is dat ook waarom haar performances zo moeilijk in één discipline onder te brengen zijn. Ze bevinden zich ergens tussen concert, installatie en performancekunst, zonder ooit volledig voor één van die vormen te kiezen.
Wie haar werk tijdens AMOK bezoekt, krijgt dan ook geen demonstratie van wat een cello allemaal kan. Eerder een uitnodiging om te vergeten wat je dacht dat een cello was en een uitnodiging tot experiment.
Zondag 11 oktober om 15:00 en 17:00 in PZ Onzelievevrouw
Tekst: Marie-Julie Lehoucq voor BLVRD
