Femke en Lander Gyselinck over Figures of Speech

WERELDPREMIERE

Interview met Femke & Lander Gyselinck

Femke en Lander Gyselinck – zus en broer, choreografe en drummer – delen voor een tweede keer het podium. Samen met zes dansers en drie muzikanten dompelen ze je onder in een kolkend feest van ritmes, genaamd Figures of Speech.

‘Rhythm is a dancer, it’s a soul’s companion / You can feel it everywhere / Lift your hands and voices, free your mind and join us / You can feel it in the air / Oh-oh, it’s a passion!’ Dit zijn de eerste regels uit Rhythm is a Dancer, de wereldhit van Snap! uit 1992. De openingszin is meteen de baseline van de verse samenwerking tussen broer en zus Gyselinck. In 2018 maakten ze Flamer, daarin verkenden ze elkaars job. Femke kroop achter de drums, Lander stoof de dansvloer op. In Figures of Speech staan ze met het equivalent van een voetbalploeg op de scène. Dit elftal brengt een ode aan het ritme dat elk leven in beweging zet.

Jullie waren negen en vijf in 1992, toen Snap! die wereldhit scoorde. Herinner je je dat?
Femke: Ik danste ongetwijfeld op muziek van Isabelle A! Of Van The Radios. In die periode luisterde ik niet veel naar Engelstalige muziek. Het nummer van Snap! merkte ik voor het eerst op toen ik als puber begon uit te gaan. Ik hoorde het en dacht, ‘wow, wat een geniaal nummer!’ Dat gevoel is nooit meer verdwenen.

Hoe tuimelde die song het creatieproces van Figures of Speech in?
Femke: Ik houd van de tekst van het nummer. ‘Rhythm is a dancer, it’s a soul’s companion’. Dat ritme, en bij uitbreiding muziek, je zielsgenoot kan zijn. Dat is voor mij in het dagelijks leven écht zo. Lander verdedigde in oktober 2025 zijn doctoraat Kind of Brew: ‘live-evil’ meets clap, beep, boom en daarin heeft hij het ook uitgebreid over die relatie tussen drummen en dansen. 

Lander: Dat ritme en drummen onlosmakelijk verbonden zijn met beweging, weet ik uit persoonlijke ervaring. In een schoolsysteem worden die vaak losgekoppeld. Het lichaam was nochtans erg verbonden met de oorspronkelijke jazz en free impro. De eerste jazz was dansmuziek. In de Duke Ellingtonperiode uit de jaren ’20 werd misschien wel de spannendste, kwalitatief meest hoogstaande muziek gecreëerd. Muziek die geen compromissen maakte, maar toch extreem populair en zelfs commercieel was. En zelf was ik, tussen mijn twaalf en achttien, veel met hiphop en breakdance bezig. Dans was toen belangrijker dan drummen. Het mooie aan het traject van het doctoraat is dat het de cirkel rond maakt: dat ik inzie hoe belangrijk dat dansen was voor mijn drummen. In Figures of Speech komt alles mooi samen. Want de muziek die we live brengen, ontstond deels uit de plaat Hihats in Trees, wat een deel van mijn doctoraatsproject was.

‘Hoe Femke onze muziek in zeven lijven orkestreert, is zo spannend om te zien!’

Femke, je noemt dat een ‘viscerale plaat’. Waarom?
Femke: Met visceraal bedoel ik dat je op elk nummer een soort bibliotheek aan samples hoort. Soms 50, soms 200! En je hoort dat het akoestisch is, totaal niet elektronisch. Je kan je de muziek voorstellen als een gigantische laagjestaart. Terwijl je luistert, kan je je amper inbeelden dat iemand al die geluiden én al die ritmes fysiek heeft geproduceerd. 

Lander: Het is een voortdurend spel met realiteiten. Sommige dingen zijn heel stil opgenomen en dan heel luid gemixt. Dat is het mooie aan opnames. In 2016 begon ik aan de muziek. Toen Fem me vroeg of we iets met die plaat konden doen, dacht ik aan een soort abstracte rave. Met véél drummers. Zeven, of acht! Daar is het zaadje geplant. Toen de plannen concreter werden, spraken we af dat vier drummers het minimum is dat nodig is. In juni 2025 en tijdens mijn doctoraatsverdediging in oktober bracht ik die muziek live, samen met drie geweldige drummers: Mien Heyvaert, Hui- Chi Li en Wouter Van Asselbergh. Nieuw geschreven trouwens, ik heb de plaat niet proberen te vertalen of zo, ik vrees dat mijn computer crasht als ik die oude sessies terug wil opendoen (lacht). Maar deze drie drummers spelen ook mee op Figures of Speech. Je kan de concerten een voorstudie noemen van de voorstelling.

Er staan maar liefst zeven dansers op de scène!
Femke: Het is zo geweldig én belangrijk dat dit kán. Daar ben ik echt zeer dankbaar voor. Zeker vandaag is dat allesbehalve evident. En het is voor mij ook niet evident om dat met deze muziek te doen. Want ik ben beter met melodie dan met ritme. Dus toen het zaadje geplant werd, zoals Lander daarnet zei, besefte ik vooral: als ik dit doe, is dat een enorme uitdaging die me in een nieuwe denkwereld brengt en me triggert om anders met dans om te gaan.

Hoe anders?
Femke: Door eerst obsessief naar de muziek te luisteren. En dan te zoeken naar vertalingen van de muziek in mijn lichaam. Dus: ik hoor een ritme en dan, woep (gooit haar armen zijdelings) probeer ik dat te vertalen in mijn lichaam. Het is spannend. Een van de dansers zei: You cannot beat the beat. (lacht) Daarom wilde ik meer dansers dan drummers zodat er méér mensen zijn om die muziek te belichamen. Naast de ritmes vertalen, vertalen we ook termen die in de partituur staan zoals de frog (beweegt als een kikker), kick of woodblock. 

Lander: Wij, de vier drummers, zitten in een halve cirkel rond de vloer. En terwijl je speelt, kan je vanachter je drumstel zien hoe Fem de muziek als het ware in verschillende lichamen orkestreert. Wauw, dat is zó spannend om te zien! Je ziet het ritme – héél concreet – maar anderszijds vertellen die lichamen ook een ander verhaal.

‘Zie de voorstelling gerust als een pleidooi om dans voor zich te laten spreken. Niet alles hoeft 100% leesbaar te zijn.’

Welk verhaal wil Figures of Speech ons vertellen?
Femke: Als we iets willen meegeven, dan wel dat dans en muziek kunstvormen zijn die mensen op een ongelooflijke manier verenigen. Een van de meest ontroerende momenten is wanneer iedereen, alle ‘figuren’ samen – dansers én muzikanten – dansen. Je ziet hoe elk individu een eigen fysieke vertaalslag maakt van het ritme. Zie de voorstelling gerust als een pleidooi om dans voor zich te laten spreken. Niet alles hoeft 100% leesbaar te zijn.

Ontdek de voorstelling Figures of Speech op donderdag 9 en vrijdag 10 april in Concertgebouw Brugge.

Figures of Speech - Femke Gyselinck / GRIP & Lander Gyselinck

_{Tekst: Els Van Steenberghe}